Atlas roślin kwiatowych

 

ROZTOCZAŃSKI PARK NARODOWY

Autor: Piotr Łosiewicz

 

Wprowadzenie          Karty roślin / foto          Statystyki / Ostatnie zmiany          Podziękowania          Bibliografia

 

 

KRÓLESTWO ROŚLIN / SYSTEMATYKA

powrót do strony głównej

 

Do opracowania poniższego materiału wykorzystałem następujące pozycje z Bibliografii: [27], [6], [1].

 

I. WIADOMOŚCI OGÓLNE

 

Nauka o roślinach, które towarzyszyły człowiekowi od zarania dziejów, ma bardzo długą historię, a jej początki można znaleźć już w starożytności. Dokonywane są różne podziały badań na okresy, których najczęściej wyróżnia się siedem (zobacz [27]). Początkowo zainteresowanie roślinami obejmowało ich zastosowanie w leczeniu oraz ich przydatność do spożycia. Znaczenie tych badań obecnie ma najczęściej wartość historyczną.

W poszczególnych okresach wielu uczonych wniosło wkład w badanie roślin. Oto niektórzy z nich:

·          Arystoteles / 384-322 p.n.e. /, Teofrast / 327-287 p.n.e. / okres starożytny – grecki

·          Pliniusz / 23-79 n.e. / okres starożytny – rzymski

·          Albert Wielki / 1193-1280 / okres średniowieczny

·          R. J. Camerarius / 1665-1721/, Karol Linneusz / 1707-1778 / okres zakończony dziełem Ch. K. Sprengela z 1793 roku

·          Karol Darwin / 1809-1882 / okres ewolucyjny

i wielu innych w okresie eksperymentalnym i w okresie genetycznym.

 

ważne daty z historii botaniki

 

II. SYSTEMATYKA

 

Najstarszą klasyfikację roślin opracował Teofrast już w III wieku p.n.e.

 

Systemy klasyfikacji można podzielić na trzy typy:

1.       sztuczne – podział w/g wybranych cech

2.       naturalne – oparte na morfologii porównawczej

3.       naturalne filogenetyczne – oparte na ewolucyjnym rozwoju roślin.

 

W celu pogrupowania roślin stosuje się tzw. jednostki systematyczne (taksonomiczne). Podstawową jednostką jest gatunek (spacies) – zbiór roślin, które kojarząc się między sobą dają płodne potomstwo. Jednostki niższe od gatunku: podgatunek (subspacies), odmiana (varietas), forma (forma). Pokrewne gatunki łączymy w jednostki wyższe od gatunku: rodzaje (genus), rodzaje łączymy w rodziny (familia), i tak w kolejne jednostki: rząd (ordo), klasę (classis), gromadę (divisio), podkrólestwo (subregnum), królestwo (regnum).

Nazwa rośliny jest dwuczłonowa, składająca się z nazwy rodzaju i z nazwy gatunku. Po nazwie dodaje się skrót nazwiska autora, który jako pierwszy opisał dany gatunek.

 

 

W zasadzie do połowy XX-ego wieku w świecie organizmów wyróżniano 2 królestwa: królestwo roślin i królestwo zwierząt. Do królestwa roślin zaliczano wszystko co nie zaliczało się do królestwa zwierząt.

Chyba najczytelniejszym z używanych systemów, był system zaproponowany przez szwedzkiego lekarza i biologa Karola Linneusza (z grupy 1).

Taki podział roślin w wielu opracowaniach stosowany jest po dzień dzisiejszy.

Królestwo roślin podzielił Linneusz (w/g złożoności budowy i sposobu rozmnażania) na dwa podkrólestwa:

                                             I.      rośliny zarodnikowe (r. niższe) – prosta budowa, nie wytwarzają kwiatów

                                          II.      rośliny nasienne (r. wyższe) – złożona budowa, zazwyczaj wytwarzają kwiaty

 

ROŚLINY ZARODNIKOWE / Sporophyta /

/ 10 gromad /

 

1.       wirusy / Virophyta / 2 klasy

2.       bakterie / Bacteriophyta / 1 klasa

3.       sinice / Cyanophyta / 1 klasa

4.       brunatnice / Chromophyta / 5 klas

5.       krasnorosty / Rhodophyta / 2 klasy

6.       zielenice / Chlorophyta / 3 klasy

7.       śluzowce / Myxophyta / 3 klasy

8.       grzyby / Mycophyta / 8 klas

9.       mszaki / Bryophyta / 3 klasy

10.   paprotniki / Pteridophyta / 4 klasy

       

ROŚLINY NASIENNE / Spermophyta /

/ 2 podgromady /

 

1.       nagonasienne (nagozalążkowe) / Gymnospermophyta / 4 klasy

2.       okrytonasienne (okrytozalążkowe) / Angiospermophyta / 2 klasy

 

Z czasem z królestwa roślin wyłączono w oddzielne królestwa: m.in. grzyby i bakterie. Okazało się, że uważane za rośliny: m.in. sinice, brunatnice mają całkiem inne pochodzenie.

 

Mówiąc o systematyce nie można zapominać o polskim rysie historycznym. Trudno wyrzucić z pamięci kilkadziesiąt lat pracy i setki publikacji polskich botaników od profesora Władysława Szafera poczynając na współczesnych naukowcach kończąc.

 

Obecnie w opisie systematyki używa się terminu klad (ewentualnie grupa), zwłaszcza do określania wysokich pod względem rangi systematycznej jednostek roślin.

klad - organizmy pochodzące od wspólnego przodka, w tym wszystkie potomne

 

 

 

Podział Whittakera i Margulis /1978/

 

Dzieli organizmy żywe na 6 królestw, w obrębie 2 nadkrólestw:

 

Bezjądrowe (Prokaryota) – organizmy bez jądra komórkowego:

·          Eubacteria - eubakterie (m.in. bakterie, sinice)

·          Archaea - archeany

Jądrowe (Eukaryota) – organizmy posiadające jądra komórkowe:

·          Plantae - rośliny

·          Protista - protisty (np. pierwotniaki i glony)

·          Fungi - grzyby

·          Animalia - zwierzęta

 

 

 

Podział Cavaliera-Smitha /1998/

 

Dzieli organizmy żywe na 6 królestw, w obrębie 2 cesarstw:

 

Cesarstwo: Procaryota

·          Bacteria - bakterie

Cesarstwo: Eucaryota

·          Protozoa (jednokomórkowe eukarionty nie zaliczone do innych królestw)

·          Chromista (niektóre glony, np. brunatnice i okrzemki i pewne heterotrofy)

·          Fungi – grzyby

·          Plantae – rośliny (łącznie z zielenicami i krasnorostami)

·          Animalia – zwierzęta

 

 

 

Podział Adla, Simpsona, Farmera ... /2005/

 

Biorąc pod uwagę najnowsze odkrycia filogenetyczne 28 taksonomów zaproponowało nowy podział organizmów polegający na wyróżnieniu 6 grup systematycznych w obrębie Eucaryota (autorzy celowo nie określili ich rangi):

 

·          Opisthokonta – m.in. zwierzęta, grzyby, wiciowce kołnierzykowate

·          Amoebozoa – m.in. ameby , śluzowce

·          Excavata – m.in. eugleniny, Oxymonada, Diplomonada

·          Rhizaria – m.in. otwornice, promienice

·          Archaeplastida – m.in. glaukocystofity, krasnorosty, rośliny zielone

·          Chromalveolata – m.in. tobołki, orzęski, kryptofity, brunatnice, okrzemki

 

 

 

Klasyfikacja hierarchiczna

Podział królestwa roślin wg Reveala /1994-1999/:

 

Królestwo: rośliny Plantae

Gromada: mszaki Bryophyta

Gromada: psylofity Psilotophyta Heintze

Gromada: skrzypy Equisetophyta B. Boivin

Gromada: widłaki Lycopodiophyta D.H. Scott

Gromada: paprotniki Polypodiophyta Cronquist

Gromada: nagonasienne Pinophyta Cronquist

Gromada: okrytonasienne Magnoliophyta Cronquist

 

Reveal w swoim systemie zaproponował podział roślin okrytonasiennych na 5 klas (dotychczas 2 klasy: jednoliścienne i dwuliścienne). Z klasy dwuliściennych wyodrębnił 4 niezależne klasy.

W następnych latach autor dołączył do taksonomów tworzących Angiosperm Phylogeny Group i brał udział w tworzeniu systemu APG II.

 

 

 

System APG II

 

APG – system klasyfikujący rośliny okrytonasienne w oparciu o kryterium filogenetyczne.

Zainteresowanych szczegółami odsyłam do Wikipedii: system APG – link zewnętrzny

 

 

 

systematyka roślin nasiennych